Meczup.net

Padisah ve Cariye

Cok eski zamanlarda bir padisah vardı. Dunyada padisah olduğu

gibi, manevi yonden de cok ustun bir kisiliğe sahipti.

Padisah bir gun, atına binerek bazı yakınlarıyla ava cıktı. Yolda

giderken bir cariye gordu. Gorur gormez asık oldu. Bir kus kafeste

nasıl cırpınırsa padisahın ruhu da beden kafesinde oyle

cırpınmaya basladı. Parasını vererek cariyeyi satın aldı.

Padisah arzusuna kavustuğu icin mutluydu, fakat kader bu ya,

cariye hastalandı. Padisah batıdan, doğudan, kısacası her taraftan

hekimleri bir araya getirdi. Onlara,

‘ ‘Her ikimizin canı da sizlerin ellerinde. Onsuz hayatımın hicbir

onemi yok. Cunku hayatımın canı odur. Dertliyim, yaralıyım,

hastayım, ama dermanım o. Kim benim canıma derman bulur,

iyilestirirse inci ve mercan hazinemi ona vereceğim. ‘ ‘ Hekimler,

‘ ‘Bu uğurda canımızı feda edercesine calısalım. Aklımızı,

tecrubemizi ve butun hunerlerimizi bir araya getirelim. Beraber

dusunelim, tedaviyi beraber yapalım. Her birimiz hastalıkların

tedavisinde, bu zamanın İsa’sıyız. Elimizde her derdin merhemi

vardır’ ‘ dediler.

Gurura kapılarak, her seyin kendi ellerinde olduğunu sandılar.

“İnsallah iyi ederiz” demediler. Bu nedenle Hak Teala onlara

insanların aciz olduğunu gosterdi. Hekimler ne ilac verdiyseler,

tedavi icin ne yaptıysalar da hasta iyilesmedi. Aksine hastalığı

arttı.

Bu arada zavallı cariye gunden gune eridi, kıl gibi inceldi.

Padisahın ise gozlerinden de ırmaklar gibi yaslar akıyordu.

Padisah hekimlerin bu hastalık karsısında aciz kaldıkların gorunce

yalınayak doğru mescide kostu.

Mihrabda secdeye kapandı. Secde ettiği yer goz yaslarıyla

sırılsıklam ıslandı. Padisah Hakk’ ın huzurunda kendini kaybetti. Bir

muddet sonra, battığı yokluk denizinden cıktı. Kendine geldi.

Guzel bir dille Allah’a hamdetmeye ve dua etmeye basladı.

‘ ‘Ey en az bağısı dunya mulku, dunya padisahlığı olan Allahım! Ben

ne soyleyeyim? Sen zaten gizlediklerimizi de bilirsin. Ey Allahım!

Butun arzu ve isteklerimizde sana sığınmamız gerekirken, biz yine

yolumuzu sasırdık. Bir cariyeye gonul verdik. Hastalanınca da, sen

varken hekimlere basvurduk. Gerci sen, Ey kulum, ben senin

gizlediğin butun sırları bilirim ama sen yine onları dile getir,

meydana dok’ buyurdun. ‘ ‘

Padisah canı gonulden yalvararak coskuyla dua edince; Allah’ ın

lutuf ve bağıslama denizi de costu, kopurdu.

Padisah goz yasları icerisinde ağlayarak yalvarırken bir ara

kendinden gecti. Uykuya daldı. Ruyasında bir pir gordu. O pir

padisaha, ‘ ‘Ey padisah! Sana mujdeler olsun, dileğin kabul olundu.

Yarın sana garip kılıklı, cok değerli bir hekim gelecek. Hekimlikte

cok bilgilidir. Doğru, emniyetli ve guvenilir bir kisidir. Onun

vereceği ilac, hicbir sihrin tesir etmeyeceği bir sihir gibidir’ ‘ dedi.

Padisah, ruyasında kendisine soylenen zatı, pencere onunde

beklemeye basladı. Golge icinde gunes gibi parlayan bir zat

gordu. Faziletli, hunerli, bilgili birine benziyordu. Bir gorunur, bir

gorunmez gibiydi. Sanki bir hayal, hem vardı hem yoktu.

Kapıyı acmak icin gorevlilerden once kendisi kostu. Otelerden

gelen misafirini karsıladı. Padisah da misafir de ayrı ayrı

vucutlarda tek bir ruh ve birbirini tanıyan birer mana denizi

gibiydiler. Đki can birbirini kavusmus, birlesmis, bir olmustu sanki.

Padisah, ‘ ‘Benim asıl sevgilim cariye değil senmissin. Đste Allah’ ın

hikmeti; dunyada isten is cıkar, sebeplerden sebep doğar’ ‘ dedi.

Padisah kollarını acıp, o ilahi hekimi kucakladı. Ask gibi onu

gonlune, ta canının icine soktu.

Bulusma, ağırlama, hatır sorma ve yemek gibi isler bitti. Sonra

padisah hastanın ve hastalığın durumunu anlatarak onu hasta

cariyenin yanına goturdu. Hekim hastanın yuzune baktı, nabzını

dinledi. Hastalığının belirtilerini sordu, sebeplerini dinledi. ‘ ‘Diğer

hekimlerin yaptığı tedaviler faydalı olmamıs, iyi edeceklerine

hastalığını artırmıslar’ ‘ dedi.

Hekim hastalığın ne olduğunu anlamıstı, fakat padisaha soylemedi.

Huznunun ve uzuntusunun cokluğundan cariyenin gonul hastası

olduğunu tesbit etti. Hastanın bedeni sağlam, yaralı olan

gonluydu. Sonra soyle dedi:

‘ ‘Sarayı bosalt, iceride kimseler kalmasın. Kosede bucakta bizi

kimse dinlemesin. Hastaya soracağım bazı sorular olacak.

Alacağım cevaplara gore tedavimi belirleyeceğim. ‘ ‘

Hekim istediği gibi hastayla bas basa kaldı. Yavasca yanına

yaklasarak tatlı ve yumusak bir sesle,

‘ ‘Nerelisin? Memleketini bilmem gerek. Cunku her memleketin ilacı

baska baskadır. Memleketinde akrabalarından kimler var? Kime

yakınsın? Ozlediğin arkadasların var mı?’ ‘ diye sordu.

Hekim elini kızın nabzına koymustu. Soru sorarken bir yandan da

nabzını kontrol ediyordu.

Cariye; evine, efendilerine, hemsehrilerine ait olayları bir bir

anlatıyor, basından gecenleri hikaye ediyordu.

Hekim bir taraftan cariyenin anlattıklarını dinliyor, diğer taraftan

nabzının atısına dikkat ediyordu.

Hastanın nabzını tutmaktan maksadı; konusma sırasında hangi

isim gectiğinde cariyenin nabzının hızlanacağını tesbit etmekti.

Cunku cariyenin nabzını hızlandıracak olan isim, onu sevgi uğruna

yataklara dusuren kisinin de kim olduğunu ortaya cıkaracaktı.

Hekim,

‘ ‘Kendi memleketinden nasıl cıktın? Daha once hangi sehirde idin?’ ‘

diye sordu. Cariye bir sehir adı soyledi, fakat ne yuzunun

renginde ne de nabzında bir değisiklik oldu. Daha sonra sırasıyla

gittiği sehirleri, orada bulunanları, oturup tuz ekmek yediği yerleri

birer birer sayıp doktu, ancak durumunda bir değisiklik olmadı.

Hekim cok hos bir sehir olan Semerkant’ tan soruncaya kadar

cariyenin nabzı sağlıklı bir insanın nabzı gibi attı. Semerkant’ ın adı

gecince, kızın nabzının atısı hızlandı ve yanakları al al oldu. Cunku

o, Semerkantlı bir kuyumcuya asıktı. Ondan ayrı dusmenin

ıstırabını cekiyordu.

Hekim cariyeyi yatağa dusuren derdin sebep olanını bulunca; o

kuyumcunun sehrin hangi semtinde ve hangi mahallesinde

oturduğunu sordu, oğrendi. Cariyeye,

‘ ‘Senin hastalığının ne olduğunu simdi anladım. Allah’ ın yardımıyla

seni bu hastalıktan kurtaracağım. Yalnız sakın bana anlattıklarını

kimseye soyleme. Padisaha hic soyleme. Gonlun sırlarının mezarı

olsun’ ‘ diye tembihledi.

Hastanın yanından ayrılan hekim, doğruca padisahın yanına vardı.

Meseleyi biraz ona anlatarak,

‘ ‘Tedavi icin yapılacak olan is, bir an once o kuyumcunun buraya

getirilmesidir. Hediye olarak altınlar ve suslu elbiseler gondererek

kuyumcuyu kandır. Semerkant’ tan buraya davet et’ ‘ dedi.

Bunun uzerine padisah becerikli iki adamını Semerkant’a

gonderdi. Elciler kuyumcunun yanına varıp padisahın hediyelerini

takdim ettiler. Ona sanatının sehirler asarak herkes tarafından

bilindiğini, bu nedenle padisahlarının kendisini kuyumcubası

olarak sarayında gormek istediğini bildirdiler. Padisahlarının

comertliğini ve bol ihsanda bulunduğunu soylediler.

Kuyumcu goz kamastıran hediyelere, gururunu oksayan iltifatlara

ve vaad edilen makamların cekiciliğine kapıldı. Bulunduğu

sehirden ve coluk cocuğundan ayrılarak padisahın sarayına geldi.

Saraya gelen kuyumcuyu hekim karsıladı. Alıp padisahın huzuran

cıkardı. Padisah kuyumcuya pek cok iltifat ve ihsanda bulundu.

Altın hazinesinin sorumluluğunu ona verdi. Hekim bunun uzerine;

‘ ‘Ey buyuk sultan! O cariyeyi de bu kuyumcuya ver ki, cariye de

iyilessin’ ‘ deyince; padisah, o ay yuzlu guzel cariyeyi kuyumcuya

bağısladı. Altı ay kadar muratlarına erdiler. Cariye de tamamen

iyilesti.

Daha sonra hekim kuyumcu icin bir serbet hazırladı. Kuyumcu

serbeti icince, gunden gune erimeye basladı.

Kuyumcu zayıflayınca, iyice cirkinlesti. Yuzu sararıp soldu. Kızın

gonlu de ondan tamamen soğudu. Bir sure sonra da kuyumcu

olunce, kızın askı tamamen sona erdi.

O dunyalar guzeli asktan ve hastalıktan kurtuldu. Arınıp tertemiz

oldu.

***

Bu hikayede gecen padisah ruhumuz, cariye nefsimiz, hekim

mursid-i kamildir. Kuyumcu ise, dunya sevgisinin ve dunyalık

arzuların semboludur.

Padisah olan ruh her bakımdan ustun ozelliklerle yaratıldığı halde,

cariye olan nefse gonul vermistir. Ruh aslının ne olduğunu hesaba

katmadan, nefsinin esiri olmustur. Nefis, yaratılısı icabı gozu

asağılardadır. Cariyenin kuyumcuya olan askı, nefsin dunyaya olan

meylini sembolize eder. Ruh, nefsin kendisine yar olmamasından

ve hastalığından dolayı uzgundur. Bunun icin care arar. Nefsi,

bircok hekime gosterir. Nefsi tedavi edemeyen hekimler, sahte

seyhlerdir. Ruh becerikli ve mahir bir hekim arar. O da ilahi bir

yardım olarak gonderilen mursid-i kamildir. Ruh, mursid-i kamille

karsılasınca gercek sevgilisinin o olduğunu anlar. Gonul verdiği

nefsin de manevi hastalıklardan kurtulmasını ister. Ruh, mursidinin

tavsiyesine uyarak nefsi, dunyevi arzularıyla bulusturur. Bu

kavusma, nefsin maddi arzulardan bıkmasını sağlar. Mursidin

verdiği ilaclarla dunyevi arzular tamamen yok olur. Sonucta

dunyevi arzuların ve zenginliğin sembolu olan kuyumcu yok olunca,

nefis dustuğu hatayı anlar. Sehvetten ve ihtirastan kurtulur. Ruha

layık, tertemiz bir sevgili olur.

Ruhlar aleminde mutlu bir yasantısı olan ruhun, dunya alemine

geldikten sonra, maddi arzulara kapılmaktan dolayı cektiği

ıstıraplar, uğradığı bela ve musibetlerle birlikte, bunlardan

kurtulus careleri hikaye edilmistir.

Mesnevi Şerif (1.Cilt)